Vastlopen op je scriptie? Waarom uitstelgedrag, faalangst en blokkades vaak dieper zitten

Herken je dit? Je stelt je scriptie steeds uit, of je voelt zo veel faalangst dat je niet eens durft te beginnen. Je hebt al een planning gemaakt, mini deadlines ingesteld, alles kleiner geknipt in taken die je makkelijk zou moeten kunnen doen. En toch blijf je vastzitten. Dan ben je niet lui, en je bent ook niet de enige. In de nieuwste aflevering van De Gelukkige Student ging ik in gesprek met mijn collega Yvette Vermeer, scriptiebegeleidster bij TopScriptie en daarnaast systemisch coach, over een methode die precies daar helpt waar planningen en structuur alleen niet genoeg blijken te zijn: de tafelopstelling.

In dit blog neem ik je mee in wat we bespraken. Ik deel ook mijn eigen ervaring, want ik heb er zelf aan meegedaan, en leg uit waarom deze aanpak niet alleen bij uitstelgedrag werkt, maar ook bij faalangst, vastlopen en het typische patroon van langstudeerders.

Wanneer structuur alleen niet werkt

Bij de Gelukkige Student en Topscriptie helpen we studenten al jaren met de bekende middelen. Een goede planning, mini deadlines, een taak opknippen in behapbare stukjes. Dat werkt voor veel mensen prima. Maar Yvette merkte in haar begeleiding dat het soms niet het hele plaatje geeft. Als je uitstelt omdat je diep van binnen bang bent om te falen, dan los je dat niet automatisch op met een strakkere planning. Hetzelfde geldt voor faalangst, of voor het gevoel dat je als langstudeerder telkens weer in dezelfde blokkade terechtkomt. Je moet eerst zien waar het gedrag vandaan komt, voordat je het echt kunt veranderen.

Precies daar komt de tafelopstelling om de hoek kijken.

Wat is een tafelopstelling (voor studenten) eigenlijk?

Yvette legt het zo uit. Bij een tafelopstelling maak je een probleem zichtbaar met een paar voorwerpen die je toch al in huis hebt liggen. Dat kunnen poppetjes zijn, stenen, of iets heel simpels. Stel dat je last hebt van uitstelgedrag rond je scriptie. Dan geef je zowel de scriptie als het uitstelgedrag een eigen plek en een eigen voorwerp. Door daarnaar te kijken, en het echt te ervaren in plaats van er alleen over te praten, ontstaan er inzichten die je met alleen nadenken vaak niet te pakken krijgt.

Het bijzondere is dat het ook online kan, met niet meer dan een camera en wat objecten om je heen. Dat maakt het laagdrempelig als eerste kennismaking. Wil je het intensiever ervaren, dan kan dat ook één op één op locatie (in Rotterdam).

Mijn eigen ervaring

Ik heb zelf meegedaan aan een groepssessie die Yvette gaf. Iedereen koos iets uit waar diegene tegenaan liep. Ik nam mijn kast, die al weken op me lag te wachten om opgeruimd te worden.

Wat me vooral bijbleef is dat je even afstand neemt en van buitenaf kijkt naar wat er speelt. Op het moment dat ik echt naar de taak keek, het opruimen van die kast, voelde ik me overweldigd. En precies daar dook mijn uitstelgedrag weer op. Het bleek geen toeval of gewoonte, maar echt een functie te hebben. Het stond een beetje tussen mij en die overweldigende taak in.

Dat is misschien wel het belangrijkste inzicht uit het hele gesprek. Uitstelgedrag beschermt je vaak tegen iets. En dat geldt net zo goed voor faalangst.

Ook bij faalangst zit er meer achter dan je denkt

Yvette gaf hier zelf een mooi voorbeeld van. Ze deed ooit een tafelopstelling rond de vraag waarom ze het spannend vond om online zichtbaar te zijn. Rationeel dacht ze dat ze het gewoon te veel werk vond, en bang was om niet gevonden te worden. Tijdens de opstelling kwam ze erachter dat er iets heel anders speelde, namelijk angst om succesvol te zijn.

Dat is precies waarom faalangst zich soms zo lastig laat aanpakken met de gebruikelijke tips. Faalangst is ook een vorm van bescherming, alleen werkt die bescherming op een gegeven moment niet meer, want je blokkeert jezelf ermee. Een tafelopstelling maakt zichtbaar wat er onder die faalangst zit, zodat je niet alleen het symptoom bestrijdt maar de kern aanpakt.

Waarom dit vaak extra herkenbaar is voor langstudeerders?

Als je al langer studeert dan gepland, heb je waarschijnlijk al van alles geprobeerd. Planningen, apps, strengere deadlines, misschien zelfs coaching. En toch keert hetzelfde patroon terug. Dat is precies wat Yvette in haar praktijk ziet. Patronen komen terug in je leven totdat je ze doorbreekt op het niveau waar ze vandaan komen. Voor langstudeerders die het gevoel hebben dat ze alles al geprobeerd hebben, kan een tafelopstelling net dat andere aangrijpingspunt bieden, niet nog een planning, maar inzicht in waarom die planningen steeds weer stranden.

Wat deze nieuwe methode (tafelopstelling) voor een student oplevert?

Yvette hoort na een sessie vaak twee dingen terug. Het eerste is herkenning. Ik dacht dat het dit was, maar het bleek eigenlijk dit te zijn. Het tweede is opluchting. Studenten zijn dankbaar dat ze eindelijk snappen hoe iets in elkaar zit, en welk klein stapje ze nu kunnen zetten.

Het is geen quick fix, dat zegt Yvette ook heel duidelijk. Je uitstelgedrag of je faalangst verdwijnt niet meteen na één sessie. Wat wel kan veranderen is dat je jezelf, stap voor stap, dichter bij de taak beweegt. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat je eindelijk die docent om hulp durft te vragen, of een scriptiebegeleider benadert voor dat ene hoofdstuk waar je op vastloopt.

Zelf herkende ik dat ook. Na mijn sessie ging ik er in mijn hoofd nog lang over nadenken, want zo ben ik. Maar het bleef niet bij nadenken alleen. Het werd merkbaar makkelijker om de taak daadwerkelijk op te pakken, ook al kan ik niet precies uitleggen waarom.

Voor wie is deze (nieuwe en aanvullende) methode geschikt?

Volgens Yvette is de belangrijkste voorwaarde niet dat je een bepaald probleem hebt, maar dat je openstaat om te ervaren wat er bij je gebeurt. Nieuwsgierigheid alleen is niet genoeg, er moet ook bereidheid zijn om die volgende stap te zetten.

De methode is trouwens breed inzetbaar. Naast uitstelgedrag en faalangst werkt Yvette er ook mee bij een moeizame relatie met een begeleider, onzekerheid, writer’s block, en eigenlijk elk probleem dat zich aandient. Alles wat je kunt benoemen, kun je in principe ook opstellen.

Nieuwsgierig geworden?

Herken je jezelf hierin, of loop je als langstudeerder al langer vast op iets waar planningen en deadlines geen grip op krijgen? Dan sta je misschien wel open voor deze aanpak. Neem gerust contact met ons op, dan plannen we een intake in en bekijken we samen of dit bij jouw situatie past.

Luister de aflevering

Luister de hele aflevering van De Gelukkige Student voor het volledige gesprek met Yvette, inclusief meer voorbeelden uit haar praktijk.

Meer blogs lezen? Je vindt hier een overzicht van alle blogs op categorie.

Of neem contact met mij op voor een gratis en vrijblijvend adviesgesprek voor studiecoaching of scriptiehulp via Topscriptie.